Optical/Toslink là gì?

Phía sau TV, soundbar hay amply đời mới thường có một cổng nhỏ hình vuông, có nắp nhựa đậy, ghi “Optical” hoặc “Digital Audio Out”. Nhiều tài liệu lại gọi nó là Toslink. Vậy Optical Toslink là gì, hai tên gọi này có khác nhau không và cổng này dùng để làm gì? Bài viết giải thích đầy đủ để bạn tự tin khi nối dàn âm thanh.

Optical Toslink là gì?

Toslink là tên của chuẩn đầu nối cáp quang dùng để truyền âm thanh số. Tên gọi bắt nguồn từ “Toshiba Link”, do Toshiba phát triển từ những năm 1980. Ngày nay, người dùng thường gọi ngắn gọn là cổng Optical, cổng quang hoặc cổng Digital Audio Optical.

Nói đơn giản: Optical và Toslink là cùng một thứ. “Optical” mô tả cách truyền bằng ánh sáng, còn “Toslink” là tên đầu nối. Tín hiệu đi bên trong là chuẩn âm thanh số SPDIF, giống như cổng Coaxial nhưng thay dòng điện bằng ánh sáng. Bạn có thể đọc thêm bài SPDIF là gì để hiểu chuẩn tín hiệu này.

Nhận biết cổng và dây Optical Toslink

Cổng trên thiết bị

• Hình vuông nhỏ, hơi vát ở một cạnh để cắm đúng chiều.
• Thường có nắp nhựa hoặc cửa lật chống bụi.
• Nhãn thường gặp: Optical, Digital Audio Out (Optical), SPDIF Out, Toslink.
• Khi TV bật và đang xuất tín hiệu, cổng ra thường phát ánh sáng đỏ.

Dây Optical

• Hai đầu cắm hình vuông, đầu mút có lõi nhựa hoặc thuỷ tinh trong suốt.
• Dây mới thường có nắp nhựa trong bảo vệ đầu, cần tháo ra trước khi cắm.
• Ruột dây là sợi quang, dẫn ánh sáng từ đầu này sang đầu kia.

Mini Toslink

Một số laptop, đầu phát nhạc đời cũ dùng cổng mini Toslink, trông giống jack 3.5mm nhưng bên trong có đèn đỏ. Loại này cần dây hoặc đầu chuyển mini Toslink sang Toslink chuẩn.

Optical Toslink truyền được gì?

• PCM 2 kênh (stereo): định dạng phổ biến nhất, bộ giải mã nào cũng nhận được.
• Dolby Digital và DTS 5.1 dạng nén: truyền được, nhưng thiết bị nhận phải có bộ giải mã tương ứng.
• Không truyền được: Dolby TrueHD, DTS-HD Master Audio, Dolby Atmos dạng lossless và PCM nhiều kênh không nén. Những định dạng này cần HDMI, cụ thể là eARC.
• Không truyền hình ảnh: Toslink chỉ dành cho âm thanh.

Ưu và nhược điểm của Optical Toslink

Ưu điểm

• Miễn nhiễm nhiễu điện từ: ánh sáng không bị ảnh hưởng bởi dây điện, nguồn, sóng điện thoại.
• Cách ly điện: không có kết nối điện giữa TV và dàn âm thanh, giảm ù do tiếp đất.
• Phổ biến: có trên hầu hết TV, soundbar, amply, TV box, máy chơi game đời mới.
• Dễ dùng: cắm là chạy, không cần cài đặt phức tạp.

Nhược điểm

• Dây dễ hỏng nếu bị gập gắt hoặc đè nặng.
• Không truyền được âm thanh lossless nhiều kênh như HDMI eARC.
• Không điều khiển chung được như HDMI CEC: thường phải dùng hai điều khiển riêng.
• Dây quá dài bằng nhựa có thể suy hao, nên dùng độ dài vừa đủ.

Dùng Optical Toslink khi nào?

• Nối TV với soundbar, amply có cổng Optical vào.
• Nối TV với bộ giải mã (DAC) để chuyển sang RCA hoặc 3.5mm cho amply, loa kéo cũ.
• Nối TV box, máy chơi game với dàn âm thanh riêng.
• Chia một nguồn Optical ra nhiều thiết bị bằng bộ chia Optical.

Cách cắm dây Optical Toslink đúng

1. Tắt thiết bị, tháo nắp chống bụi trên cổng và nắp bảo vệ ở hai đầu dây.
2. Xoay đầu cắm cho khớp cạnh vát rồi đẩy nhẹ đến khi nghe tiếng “tách”.
3. Bật TV, vào cài đặt âm thanh, chọn đầu ra Optical hoặc loa ngoài.
4. Nếu thiết bị nhận chỉ hỗ trợ 2 kênh, đặt định dạng âm thanh số sang PCM.

Câu hỏi thường gặp

Toslink và Optical có khác nhau không?

Không. Đây là hai tên gọi của cùng một loại kết nối âm thanh số bằng ánh sáng. Dây ghi Toslink hay Optical đều dùng được như nhau.

Vì sao cổng Optical có ánh sáng đỏ?

Ánh sáng đỏ là tín hiệu âm thanh đang được truyền dưới dạng xung ánh sáng. Không thấy ánh sáng đỏ khi TV đang bật thường là dấu hiệu đầu ra Optical chưa được bật trong cài đặt.

Optical Toslink có hay hơn HDMI không?

Với âm thanh stereo, chất lượng tương đương. HDMI ARC, eARC có lợi thế về định dạng nhiều kênh và điều khiển chung.

Kết luận

Optical Toslink là cổng truyền âm thanh số bằng ánh sáng, phổ biến trên TV và thiết bị âm thanh. Nó truyền tốt PCM stereo, Dolby Digital và DTS nén, chống nhiễu tốt và dễ dùng. Tìm hiểu thêm cổng Optical trên TV dùng để làm gì và cáp Optical truyền tín hiệu như thế nào. Cần hỗ trợ kết nối, hãy nhắn tin cho DROIT.