Bit Depth là gì?

Trên hộp của bộ giải mã âm thanh, bạn hay thấy dòng chữ “24-bit/192kHz”. Phần 192kHz là tần số lấy mẫu, còn phần 24-bit chính là độ sâu bit. Vậy bit depth là gì, nó ảnh hưởng thế nào tới âm thanh bạn nghe từ TV, loa, amply? Bài viết này giải thích bằng ví dụ đời thường, không cần kiến thức kỹ thuật.

Bit depth là gì?

Bit depth (độ sâu bit) là số bit dùng để ghi lại độ lớn của mỗi mẫu âm thanh. Khi chuyển âm thanh thành tín hiệu số, thiết bị đo sóng âm rất nhiều lần mỗi giây. Mỗi lần đo cho ra một con số thể hiện âm to hay nhỏ ở thời điểm đó. Bit depth quyết định con số ấy được ghi chính xác đến mức nào.

Hãy hình dung một chiếc thước đo. Thước có ít vạch thì bạn chỉ đo được gần đúng. Thước có thật nhiều vạch thì bạn đo được chính xác tới từng chi tiết nhỏ. Bit depth chính là số “vạch” trên chiếc thước đo âm lượng đó.

Các mức bit depth phổ biến

16-bit

16-bit cho 65.536 mức độ lớn khác nhau. Đây là chuẩn của đĩa CD nhạc và phần lớn nhạc phổ thông. Dải động lý thuyết khoảng 96dB, tức khoảng cách giữa âm nhỏ nhất và âm lớn nhất có thể ghi lại.

24-bit

24-bit cho khoảng 16,7 triệu mức. Dải động lý thuyết khoảng 144dB. Chuẩn này được dùng trong phòng thu, file nhạc Hi-Res và nhiều bộ DAC hiện đại.

32-bit

Một số phần mềm và thiết bị ghi âm chuyên nghiệp dùng 32-bit để có thêm khoảng an toàn khi xử lý, chỉnh sửa. Với người nghe tại nhà, mức này gần như không tạo khác biệt.

Bit depth ảnh hưởng gì đến âm thanh?

• Dải động: bit depth cao giúp ghi lại cả tiếng rất nhỏ lẫn tiếng rất lớn trong cùng một bản nhạc, như tiếng thì thầm và tiếng trống dồn dập.
• Nhiễu nền của bản ghi: mỗi bit thêm vào giảm nhiễu lượng tử khoảng 6dB. Bit depth càng cao, nhiễu sinh ra do quá trình số hoá càng nhỏ.
• Chi tiết ở âm lượng thấp: khi nghe nhỏ, bản ghi độ sâu bit cao giữ được độ mịn và chi tiết tốt hơn.

Cần hiểu đúng: bit depth không làm âm thanh to hơn, cũng không làm tăng âm trầm hay âm cao. Nó chỉ quyết định độ chính xác của từng mẫu.

Bit depth và sampling rate khác nhau thế nào?

Hai thông số này luôn đi cùng nhau nhưng đo hai thứ khác nhau:

• Sampling rate (ví dụ 48kHz): đo bao nhiêu lần mỗi giây, liên quan tới dải tần ghi lại được.
• Bit depth (ví dụ 24-bit): mỗi lần đo chính xác đến đâu, liên quan tới dải động và nhiễu nền.

Muốn tìm hiểu kỹ hơn phần tần số, bạn có thể đọc bài Sampling Rate là gì.

Có cần DAC 24-bit cho TV không?

Âm thanh từ TV, TV box và dịch vụ phim trực tuyến qua cổng Optical thường ở dạng PCM 2 kênh, 16-bit hoặc 24-bit tuỳ nguồn và thiết bị. Một bộ DAC hỗ trợ 24-bit sẽ nhận được cả hai loại, nên đây là lựa chọn an toàn và phổ biến.

Tuy vậy, với nhu cầu xem phim, hát karaoke, nghe nhạc trực tuyến, 16-bit đã cho dải động đủ rộng so với môi trường phòng khách. Tiếng quạt, điều hoà, tiếng xe ngoài đường thường lớn hơn nhiều so với giới hạn nhiễu của 16-bit. Điều bạn cảm nhận rõ hơn là chất lượng amply, loa, cách bố trí dây và nguồn điện.

Những hiểu lầm thường gặp về bit depth

• “24-bit thì tiếng to hơn”: sai. Âm lượng do amply và nút chỉnh âm lượng quyết định.
• “Chuyển file 16-bit sang 24-bit sẽ hay hơn”: sai. Thông tin không tự sinh ra, chỉ thêm số 0 vào cuối mỗi mẫu.
• “Bit depth cao là hết rè”: sai. Tiếng rè, ù thường do nguồn điện, dây kém hoặc vòng lặp tiếp đất, không phải do bit depth.

Câu hỏi thường gặp

Bit depth là gì nói ngắn gọn?

Là số bit dùng để ghi độ lớn của mỗi mẫu âm thanh số. Bit càng nhiều thì mỗi mẫu càng chính xác, dải động càng rộng và nhiễu số hoá càng thấp.

Nghe nhạc trên điện thoại có cần 24-bit không?

Không bắt buộc. Nhạc trực tuyến phổ thông thường là 16-bit. Nếu bạn nghe gói nhạc Hi-Res bằng tai nghe tốt, 24-bit có thể mang lại chút khác biệt trong phòng yên tĩnh.

DAC ghi 24-bit có phát được nhạc 16-bit không?

Có. DAC 24-bit phát tốt mọi nguồn 16-bit như CD, YouTube, TV.

Kết luận

Bit depth là độ chính xác của mỗi mẫu âm thanh số, quyết định dải động và nhiễu nền của bản ghi. 16-bit đã đủ cho phần lớn nhu cầu gia đình, còn 24-bit phù hợp với phòng thu và nhạc Hi-Res. Đọc tiếp DAC 24-bit là gì, Digital Audio là gì để hiểu trọn bức tranh, và nhắn tin cho DROIT nếu cần gợi ý thiết bị.