Dolby Digital là gì?

Logo Dolby xuất hiện ở khắp nơi: trên hộp đĩa phim, trong ứng dụng xem phim, trên TV, soundbar. Nhưng khi TV hỏi bạn chọn “Dolby Digital” hay “PCM”, không phải ai cũng biết nên chọn gì. Vậy Dolby Digital là gì, nó mang lại điều gì và thiết bị nhà bạn có cần hỗ trợ nó không? Cùng tìm hiểu nhé.

Dolby Digital là gì?

Dolby Digital là một định dạng âm thanh số có nén do Dolby Laboratories phát triển, tên kỹ thuật là AC-3. Định dạng này ra đời để đưa âm thanh vòm nhiều kênh vào rạp chiếu phim, sau đó trở thành tiêu chuẩn phổ biến trên đĩa DVD, truyền hình số và nhiều nền tảng phim.

Điểm nổi bật của Dolby Digital là chứa được tới 5.1 kênh trong một luồng dữ liệu nhỏ gọn: loa trước trái, loa trước phải, loa giữa, loa vòm trái, loa vòm phải và một kênh trầm riêng (subwoofer, chính là con số “.1”).

Dolby Digital hoạt động thế nào?

Âm thanh 5.1 dạng không nén chiếm rất nhiều dung lượng. Dolby Digital dùng thuật toán nén có mất dữ liệu, loại bỏ những chi tiết tai người khó nhận ra, để thu gọn cả 6 kênh vào một luồng đủ nhẹ cho đĩa DVD hay đường truyền phát sóng.

Khi phát lại, luồng Dolby Digital phải đi qua một bộ giải mã Dolby để tách ra từng kênh, rồi mới chuyển sang Analog cho từng loa. Bộ giải mã này có thể nằm trong TV, amply AV, receiver, soundbar hoặc một số bộ DAC chuyên dụng.

Các phiên bản Dolby thường gặp

Dolby Digital (AC-3)

Bản gốc, tối đa 5.1 kênh, dạng nén. Truyền được qua cổng Optical, Coaxial và HDMI.

Dolby Digital Plus (E-AC-3)

Bản cải tiến, hiệu quả nén tốt hơn, hỗ trợ nhiều kênh hơn và được nhiều dịch vụ phim trực tuyến sử dụng. Thường cần HDMI ARC hoặc eARC để chuyển nguyên bản. Khi xuất qua Optical, TV thường chuyển sang Dolby Digital hoặc PCM tuỳ cài đặt.

Dolby TrueHD

Định dạng nén không mất dữ liệu, thường có trên đĩa Blu-ray. Cần HDMI, và nếu đi từ TV ra dàn âm thanh thì cần eARC.

Dolby Atmos

Công nghệ âm thanh vòm có thêm chiều cao, thường đi kèm Dolby Digital Plus hoặc TrueHD. Để trải nghiệm đầy đủ, cần thiết bị hỗ trợ Atmos và kết nối HDMI phù hợp.

Dolby Digital và cổng Optical

Cổng Optical truyền được Dolby Digital 5.1 dạng nén. Nhưng thiết bị nhận phải có bộ giải mã Dolby. Đây là điều nhiều người không để ý:

• Soundbar, receiver có logo Dolby Digital: nhận và giải mã được, tái tạo âm thanh vòm.
• Bộ DAC 2 kênh phổ thông: không giải mã được Dolby, nhận luồng Dolby sẽ im lặng hoặc rè.

Vì thế khi dùng DAC 2 kênh, bạn nên chuyển định dạng đầu ra của TV sang PCM để TV tự giải mã Dolby rồi gửi stereo.

Có cần Dolby Digital cho dàn âm thanh gia đình?

• Dàn 2 loa, amply karaoke, loa vi tính: không cần. TV giải mã Dolby và trộn xuống stereo đã đủ nghe hay.
• Dàn 5.1 với receiver hoặc amply AV: nên để TV xuất Bitstream để receiver giải mã, cho âm thanh vòm đúng nghĩa.
• Soundbar có Dolby: nối bằng HDMI ARC hoặc Optical, để TV ở Auto hoặc Bitstream.

Dolby Digital có mặt ở đâu trong gia đình?

Bạn gặp Dolby Digital thường xuyên hơn mình nghĩ. Đĩa DVD gần như luôn có một rãnh âm thanh Dolby Digital. Nhiều kênh truyền hình số và gói truyền hình trả tiền phát kèm âm thanh Dolby. Các ứng dụng xem phim trên Smart TV, TV box dùng Dolby Digital Plus cho phần lớn phim bộ, phim lẻ. File video tải về cũng thường có rãnh âm thanh AC-3.

Điều này giải thích vì sao một số người thấy có tiếng khi xem YouTube hay truyền hình thường, nhưng mất tiếng khi mở phim: nội dung đó dùng Dolby, còn thiết bị phía sau TV không giải mã được.

Câu hỏi thường gặp

Dolby Digital có hay hơn PCM không?

Không hẳn. Dolby Digital có lợi thế nhiều kênh, còn PCM là dữ liệu không nén. Với dàn 2 loa, PCM stereo cho chất lượng rất tốt.

Vì sao phim Netflix có Dolby mà DAC không phát được?

Khi TV để Auto hoặc Bitstream, luồng Dolby được gửi nguyên cho DAC. DAC 2 kênh không giải mã được nên im lặng. Chuyển TV sang PCM là khắc phục được.

Dolby Digital có truyền được qua HDMI ARC không?

Có. HDMI ARC truyền được Dolby Digital và thường cả Dolby Digital Plus. Muốn Dolby TrueHD hoặc Atmos bản đầy đủ thì cần eARC.

Kết luận

Dolby Digital là định dạng âm thanh vòm 5.1 có nén, phổ biến trên phim, truyền hình và DVD. Để nghe được, thiết bị phía sau phải có bộ giải mã Dolby. Với DAC 2 kênh thông dụng, chỉ cần chỉnh TV sang PCM. Đọc tiếp PCM và Dolby Digital khác nhau thế nào, Optical có truyền Dolby không hoặc xem bộ chuyển đổi âm thanh của DROIT.